DUYURULAR
MEHMET MOLLAİSMAİLOĞLU Tarafından Tarihinde yazıldı
Bu yazı 6.874 defa okundu

Alt İşverenin İşçilerinin Uğradıkları İş Kazalarından Dolayı Asıl İşverenin Cezai Sorumluluğu Doğar mı?


Yaklaşım / Haziran 2015 / Sayı: 270

I- GİRİŞ

İşyerlerinde sağlık ve güvenlik uygulamalarının sorumluluğu işveren ve çalışanlara aittir. İş kazalarının yol açtığı maddi ve manevi olumsuzluklar, çalışan ve işvereni doğrudan etkilemektedir. Hukuk sistemimiz içerisinde birçok kanun, tüzük ve yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliğine ait yasal düzenlemeler getirmektedir. Söz konusu bu yasal düzenlemeler işverenlere çalışanlarını gözetme görevi, olası iş risklerine karşı bilinçlendirme ve eğitme görevi, çalışanlara ise işyerinde alınan sağlık ve güvenlik önlemlerine riayet etme görevi yüklemektedir.

Bu bağlamda iş kazalarının önlenmesi bakımından iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili en kapsamlı yasal düzenlemelerin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda(1) yer aldığını söyleyebiliriz. Bunun yanı sıra 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu(2)’nda da konuyla ilgili önemli hükümler yer almaktadır. Bahse konu mevzuat kapsamında yer alan yükümlülüklerin aksatılması, işverenin, işveren vekilinin veya alt işverenin hukuki ve cezai sorumluluğuna yol açabilir. İşbu yazımızda alt işverenin işçilerinin uğradıkları iş kazalarından dolayı asıl işverenin cezai sorumluluğunun doğup doğmayacağı hususunu açıklamaya çalışacağız.

II- İŞ KAZASI NEDENİYLE İŞVERENİN CEZAİ SORUMLULUĞU

İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması zorunluluğu, işverenin gözetme borcunun kapsamında yer alan başlıca yükümlülüklerinden birisidir. Başka bir ifadeyle, işveren, çalışanın kişilik hakları arasında bulunan yaşam, sağlık ve beden bütünlüğünü işyeri tehlikelerine karşı korumak zorundadır(3). İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmamış olması nedeniyle işyerlerinde iş kazasının meydana gelmesi durumunda, işverenler veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu(4) gereğince işlem yapılmaktadır(5). Türk Ceza Kanunu’nda öngörülen yaptırımların uygulanması için bir yaralanma ya da ölüm vakasının meydana gelmesi gerekmektedir.

İş kazasının işveren veya işveren vekilinin kastı sonucu meydana gelmesi durumunda Türk Ceza Kanunu’nun 21. maddesine göre sorumlulukları söz konusu olacaktır. Bunun yanında gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamak suretiyle sigortalının ölümüne veya yaralanmasına neden işveren veya vekili Türk Ceza Kanunu’nun 22, 85 ve 89. madde hükümlerine göre taksirli suç faili olarak cezalandırılır(6

Bu bağlamda işverenin gözetme borcuna aykırı olarak iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması nedeniyle sigortalının/işçinin iş kazası sonucunda ölümüne sebebiyet vermesi durumunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 85. Maddesi gereği, taksirle ölüme sebebiyetten dolayı, işveren iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecektir. Öte yandan işveren gözetme borcuna aykırı olarak birden fazla kişinin ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuşsa işverenin hapis cezası ağırlaştırılacaktır(7). İşverenin taksire dayalı cezai sorumluluğu işçiyi koruma ve gözetme borcu kapsamında, dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal ederek iş güvenliği bakımından alması gereken önlemleri almamasından, yani ihmali davranmasından kaynaklanmaktadır.

III- ALT İŞVERENİN İŞÇİLERİNİN UĞRADIKLARI İŞ KAZALARINDAN DOLAYI ASIL İŞVERENİN CEZAİ SORUMLULUĞU

Alt işverenin işçilerinin uğradıkları iş kazalarından dolayı asıl işverenin cezai sorumluluğunun oluşup oluşmayacağı konusunda açık yasal düzenleme olmasa da asıl işverenin, alt işveren işçilerinin uğradığı iş kazaları nedeniyle cezai sorumluluğunun doğmayacağı ileri sürülmektedir. Ancak asıl işverenin salt ucuz işgücü bulmak amacı ile işi ehil olmayan alt işverenlere vermek suretiyle iş sağlığı ve güvenliği kurallarına bağlanan yaptırımları dolanmasına izin vermenin adalet duygusuyla çelişeceğini ifade eden karşı görüşler de mevcuttur(8).

Netice itibariyle, taksirle ölüm veya yaralama suçlarının hangi işverene yöneltileceği ceza hukukunun temel ilkelerinden olan şahsilik prensibi kapsamında değerlendirilmelidir. Dolayısıyla ceza hukuku açısından failler bakımından müteselsil sorumluluk söz konusu değildir. Cezai sorumluluk kapsamında, iş kazasının meydana gelmesinde ihmalin taksir seviyesine geldiğini tespit eden savcılık veya bilirkişi incelemesi sonucu, iş kazasına yol açan önlemleri almak hayatın olağan akışı gereğince hangi işverenin yükümlülüğünde ise o işverenin cezai sorumluluğu cihetine gidilmelidir. Başka bir ifadeyle sorumluluğun tespiti açısından kanunda belirtilen yükümlü kişilerin yükümlülükleri ile meydana gelen netice arasında bir illiyet bağının olup olmadığı araştırılarak sonuca gidilmelidir(9).

IV- SONUÇ

İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlem-

lemlerinin alınması zorunluluğu, işverenin gözetme borcunun kapsamında yer alan başlıca yükümlülüklerinden birisidir. İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmamış olması nedeniyle işyerlerinde iş kazasının meydana gelmesinde sorumluluğu bulunan, işveren, işveren vekili veya alt işveren hakkında Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca işlem yapılmaktadır. Bu bağlamda taksirle ölüm veya yaralama suçlarının hangi işverene yöneltileceğinin ceza hukukunun temel ilkelerinden olan şahsilik prensibi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bununla birlikte konuyla ilgili açık yasal düzenleme olmasa da ceza hukuku açısından failler bakımından müteselsil sorumluluğun söz konusu olmadığı belirtilerek,asıl işverenin, alt işveren işçilerinin uğradığı iş kazaları nedeniyle cezai sorumluluğunun doğmayacağı ileri sürülmektedir.

*           İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Denetmeni

(1)         30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(2)         16.06.2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(3)         Sarper SÜZEK, İş Hukuku (Genel Esaslar-Bireysel İş Hukuku), 2.Baskı, Beta Yayınları, İstanbul 2005, s.314

(4)         12.10.2004 tarih ve 25611 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(5)         Resul KURT, İş Hukuku ve Sosyal Sigorta Mevzuatında Usul ve Esaslar, 3.Baskı, İSMMMO Yayınları, İstanbul 2004, s. 625

(6)         Leyla KILIÇ, İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliğini Sağlama Hükümlülüğü ve Sorumluluğu, 1. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2006, s. 214

(7)         S. Özgür MEMİŞOĞLU – Çağatay ÇINAR, “İşverenin İş Kazasından Kaynaklanan Cezai Sorumluluğu”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 33, (2012), s. 46

‘8)         MEMİŞOĞLU – ÇINAR, agm, s. 52

(9          Nuri DÜZGÜN – Şerafettin ELMACI, Olası Kast Bilinçli Taksir ve Taksirle İşlenebilen Suçlar, 2. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2009, s. 261

Yazarlar : ‘REŞAT MERTTİR’

Yorumları Görüntüle
Hiç yorum yapılmamış.